Xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc đã thiết lập một cột mốc mới trong nửa đầu năm 2026, với hơn 870.000 tấn, trị giá vượt 100 tỉ baht (hơn 3,1 tỉ đô la). Tuy vậy, theo The Nation, Thái Lan chỉ đặt mục tiêu 150 tỉ baht cho cả năm 2026. Mùa sầu riêng ở Thái Lan rộ vào khoảng tháng 5 đến tháng 7.

Kỷ lục mới có được nhờ việc thiết lập hệ thống quản lý chất lượng xuyên suốt chuỗi cung ứng trên các nền tảng số, kết hợp với việc thực thi nghiêm ngặt các biện pháp “bốn không” nhằm ngăn chặn sầu riêng non và các tạp chất.

Nguyên tắc “bốn không”

Thái Lan đã áp dụng nghiêm túc nguyên tắc “bốn không” với trái sầu riêng trong nửa đầu năm 2026: không sầu riêng non, không sâu bệnh, không gian lận xuất xứ và không chứa chất vàng O (BY2).

Ông Suriya Jungrungreangkit, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã, cho biết trong 90 ngày đầu nhậm chức, ông đã thúc đẩy công cuộc cải tổ hệ thống quản lý xuất khẩu sầu riêng của Thái Lan theo hướng quản lý chất lượng đồng bộ trên toàn chuỗi. Nỗ lực này đã giúp cắt giảm các thủ tục kiểm tra hành chính và gia tăng thời gian để chính phủ tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại. Nhờ đó, hoạt động xuất khẩu sầu riêng của Thái Lan trong nửa đầu năm 2026 diễn ra trôi chảy hơn với khối lượng tăng lên rõ rệt.

Tính đến hết tháng 6-2026, Thái Lan đã xuất khẩu 53.665 container sầu riêng tươi sang thị trường Trung Quốc, với khối lượng đạt 872.237,24 tấn và giá trị đạt 100,07992 tỉ baht. Đây là lần đầu tiên xuất khẩu sầu riêng trong nửa đầu năm của quốc gia này vượt mốc 100 tỉ baht.

Quản lý trên nền tảng số

Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã đã chuyển hướng tiếp cận từ việc giải quyết từng sự việc lẻ tẻ sang xây dựng một khuôn khổ trên toàn hệ thống nhằm giám sát chất lượng, tiêu chuẩn sản xuất và tiêu chuẩn xuất khẩu.

Bộ đã giao Cục Nông nghiệp làm cơ quan đầu mối thiết kế và thúc đẩy các biện pháp chủ động, phối hợp công tác cùng Cục Tiêu chuẩn Thực phẩm và Hàng hóa Nông nghiệp Quốc gia (ACFS), Cục Khuyến nông, Cục Hải quan, các tỉnh vùng trồng, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp điều hành, nông dân và các cơ quan quản lý của Trung Quốc.

Thái Lan cũng áp dụng biện pháp sàng lọc PLUS 4 lớp nhằm ngăn ngừa dịch hại thực vật, quản lý rủi ro dựa trên cơ sở khoa học, truy xuất nguồn gốc trên toàn chuỗi cung ứng và liên thông hệ thống chứng nhận kiểm dịch thực vật điện tử (e-phyto). Hệ thống mới sẽ liên kết thông tin từ các vùng trồng, cơ sở đóng gói và phòng thí nghiệm kiểm định tới khâu cấp chứng nhận kiểm dịch thực vật điện tử (e-phyto).

Điều này giúp hoạt động giám sát trở nên hiệu quả hơn, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp và nông dân, đồng thời xây dựng niềm tin bền vững với các đối tác thương mại theo đúng chủ trương mà Bộ trưởng Nông nghiệp và Hợp tác xã Suriya Jungrungreangkit đã đề ra.

Những cải tiến này giúp quá trình giám sát trở nên chính xác và minh bạch hơn, đồng thời cho phép phản hồi nhanh hơn trước các yêu cầu từ đối tác thương mại. Các biện pháp trên được đưa ra nhằm giải quyết những thách thức về an toàn vệ sinh và kiểm dịch động thực vật (SPS) của đối tác, đặc biệt là tình trạng phát hiện chất vàng O (BY2), ô nhiễm cadmium, sầu riêng non, sâu đục hạt, mạo danh mã số vùng trồng và các hạn chế trong việc kiểm tra, thông quan hàng hóa – tất cả những yếu tố từng làm ảnh hưởng đến niềm tin của thị trường Trung Quốc và năng lực cạnh tranh của Thái Lan.

Ông Suriya nhấn mạnh: “Thành công của hoạt động xuất khẩu sầu riêng năm nay không chỉ được đo lường bằng giá trị xuất khẩu, mà còn là kết quả của việc đặt nền móng cho một hệ thống quản lý xuất khẩu nông sản Thái Lan đạt chuẩn chất lượng, minh bạch, có khả năng truy xuất nguồn gốc và được quốc tế công nhận. Khi hệ thống này vững mạnh, người nông dân sẽ có thu nhập ổn định, các doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh, và Thái Lan có thể duy trì bền vững vị thế dẫn đầu thế giới về xuất khẩu trái cây chất lượng. Đây cũng là một mô hình quan trọng để nâng cấp công tác quản lý đối với các mặt hàng nông sản xuất khẩu khác trong tương lai.”

Còn ông Rapibhat Chandarasrivongs, Cục trưởng Cục Nông nghiệp, cho biết việc nâng cấp chất lượng và tiêu chuẩn cho xuất khẩu sầu riêng Thái Lan năm nay phản ánh sự chuyển đổi vai trò của Cục theo hướng trở thành một “cơ quan quản lý thông minh” (smart regulator). Cơ quan này đang sử dụng khoa học, công nghệ và quản lý rủi ro làm công cụ để giám sát tiêu chuẩn xuất khẩu trên toàn hệ thống.

Ricky Hồ / BSA Media