Doanh nghiệp thực phẩm học cách tự bảo vệ mình trước thay đổi pháp lý

Câu hỏi trên được bà Hồ Ngọc Phương Thảo, chuyên gia Ban dự án Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao – Chuẩn hội nhập (HVNCLC-CHN) đặt ra tại khóa đào tạo: “Hướng dẫn cơ bản về ghi nhãn thực phẩm thị trường Việt Nam”.

Bởi với nhiều doanh nghiệp thực phẩm hiện nay, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc làm nhãn, công bố sản phẩm hay xây dựng hồ sơ an toàn thực phẩm lâu nay vẫn tồn tại tâm lý “nghe truyền miệng”, làm theo kinh nghiệm hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào dịch vụ bên ngoài. Trong khi đó, hệ thống pháp lý đang thay đổi nhanh, cách quản lý mới đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu luật, hiểu sản phẩm và tự chịu trách nhiệm nhiều hơn trước.

Khóa đào tạo “Hướng dẫn cơ bản về ghi nhãn thực phẩm thị trường Việt Nam” diễn ra trong hai ngày 28 và 29/5 tại Văn phòng Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao, do Ban dự án HVNCLC – Chuẩn hội nhập tổ chức, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp sản xuất thực phẩm ở các lĩnh vực như ngũ cốc, gia vị, thực phẩm chay, trái cây sấy, thủy sản, phụ gia, thực phẩm đông lạnh, cà phê, hạt điều…

Theo bà Hồ Ngọc Phương Thảo, điểm đáng chú ý của khóa học năm nay là cập nhật các nội dung liên quan đến Nghị định 37/2026/NĐ-CP về ghi nhãn, đồng thời hướng dẫn doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ tự công bố theo hướng tiếp cận mới gắn với dự thảo Luật An toàn thực phẩm sắp ban hành.

“Chúng ta có thể sẽ quay lại cách quản lý kiểu cũ, tức là tiền kiểm nhiều hơn thay vì chỉ hậu kiểm như trước đây. Doanh nghiệp phải hiểu rõ quy trình sản xuất, kế hoạch kiểm soát chất lượng và tiêu chuẩn cơ sở của chính sản phẩm mình”, bà Thảo chia sẻ.

Khóa học còn phản ánh nhiều áp lực thực tế mà bộ phận QA, QC trong doanh nghiệp đang đối diện. “Ngày xưa làm QA, QC ít ai nghĩ nghề này có rủi ro pháp lý. Bây giờ thì khác, trách nhiệm đổ trực tiếp lên doanh nghiệp và người phụ trách”, bà Thảo nói.

Một trong những nội dung được nhấn mạnh xuyên suốt trong ngày đầu tiên của khóa học là việc “văn bản hóa” toàn bộ quy trình và quyết định liên quan đến sản phẩm. Theo bà Phương Thảo, mọi trao đổi bằng miệng đều không có giá trị pháp lý nếu xảy ra tranh chấp hoặc kiểm tra.

“Doanh nghiệp cần tập thói quen hỏi cơ quan quản lý bằng công văn chính thức, hỏi rõ căn cứ điều khoản cụ thể. Đừng hỏi chung chung kiểu như “em phải làm sao”, vì không ai có trách nhiệm trả lời thay doanh nghiệp phải vận hành như thế nào”, bà Thảo lưu ý.

Bên cạnh các quy định về hồ sơ công bố, khóa học cũng dành nhiều thời gian cho các tình huống thực tế liên quan đến ghi nhãn thực phẩm, lĩnh vực đang có nhiều thay đổi theo Nghị định 37.

Các doanh nghiệp được hướng dẫn cách hiểu đúng về thành phần, định lượng, phụ gia, “đường bổ sung”, cũng như cách sử dụng các tuyên bố trên nhãn như “ít đường”, “không calo”, “ngũ cốc”, “trái cây”…

Nhiều câu hỏi thực tế từ doanh nghiệp đã được đưa ra tại lớp học: từ cách tính tỷ lệ nguyên liệu sau sấy, công bố sản phẩm gia công, ghi nhãn phụ gia hỗn hợp cho đến việc áp dụng nhãn điện tử và QR code trên bao bì.

Theo bà Thảo, nhãn điện tử là điểm mới đáng chú ý trong Nghị định 37, cho phép một số nhóm hàng hóa sử dụng thêm phương thức hiển thị thông tin qua mã QR hoặc nền tảng số. Tuy nhiên, với thực phẩm, nhóm hàng được xem là rủi ro cao thì phần lớn thông tin quan trọng vẫn phải thể hiện trên nhãn vật lý.

Tại khóa học, các học viên liên tục trao đổi các tình huống thực tế từ chính sản phẩm doanh nghiệp mình đang sản xuất. Từ doanh nghiệp xuất khẩu trái cây sấy, công ty sản xuất phụ gia, thực phẩm chay, đồ hộp đến các đơn vị làm thực phẩm đông lạnh, cho thấy áp lực ngày càng lớn về minh bạch thông tin và tuân thủ quy định trong ngành thực phẩm.

Theo các chuyên gia, nhiều doanh nghiệp hiện nay bắt đầu quan tâm đến việc xây dựng hệ thống quản lý nội bộ bài bản hơn, đây cũng là xu hướng tất yếu khi thị trường ngày càng yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc, minh bạch thành phần và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người tiêu dùng.

Một số hình ảnh tại khóa học:

bài, ảnh: Trần Quỳnh