Ngành dệt may Bangladesh đang chao đảo dưới ảnh hưởng của chiến sự Trung Đông. Giá các loại sợi tổng hợp và hóa chất quan trọng tăng 10-15%, có khi đến ba lần với một số nguyên liệu khác. Chi phí tăng, nhưng khách hàng lại không muốn trả nhiều tiền hơn, khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp Bangladesh bị bào mỏng.
Mọi chi phí tăng vọt
“Giá tất cả các loại sợi và nguyên liệu thô đều tăng – không chỉ polyester và nylon”, CEO Navidul Huq của Tập đoàn Mohammadi cho biết. CEO Asif Zahir của tập đoàn Ananta cũng xác nhận rằng giá sợi tổng hợp, sợi và vải đang tăng.
Shams Mahmud, giám đốc điều hành của Shasha Denim, cho biết chi phí nguyên liệu đầu vào từ dầu mỏ đã tăng khoảng 10-15%, trong khi một số hóa chất có mức tăng cao hơn nhiều. Được sử dụng trong công nghiệp dệt may, giá acid sulfuric đã tăng từ khoảng 50 taka (0,40 đô la Mỹ) mỗi lít trước chiến tranh lên khoảng 150 taka hiện nay.
Mahmud Hasan Khan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng may mặc Bangladesh (BGMEA), cho rằng áp lực chi phí đang lan rộng ra ngoài các nguyên liệu đầu vào liên quan đến hàng may mặc sang các nguồn tài nguyên tiêu tốn nhiều năng lượng khác, ví dụ như giấy dùng cho thùng carton.
Doanh nghiệp chịu trận trong ngắn hạn?
Mặc dù chi phí tăng cao, nhưng ông Mahmud của Shasha Denim cho biết không thể chuyển gánh nặng tăng giá sang người mua đối với các đơn đặt hàng hiện có, buộc doanh nghiệp phải chịu lỗ trong ngắn hạn.
“Nếu nguồn cung cấp khí đốt và điện không được bảo đảm liên tục, thì chúng tôi sẽ không thể đáp ứng được thời hạn sản xuất. Trong trường hợp đó, chúng tôi có thể buộc phải chuyển sang vận chuyển bằng đường hàng không với giá mắc hơn nhiều”, ông nói.
Hiện tác động chủ yếu giới hạn ở chi phí, chưa có sự gián đoạn lớn nào đối với các lô hàng. Nhưng doanh nghiệp cảnh báo rằng chi phí hậu cần có thể sẽ tăng trong những tuần tới khi giá dầu tăng cao bắt đầu ảnh hưởng đến giá cước vận chuyển. Dù giá dầu đã tăng, các nhà xuất khẩu cho biết tác động đầy đủ vẫn chưa được cảm nhận vì khối lượng vận chuyển chỉ mới tăng trở lại sau kỳ nghỉ lễ Eid.
Shehab Udduza Chowdhury, phó chủ tịch của BGMEA, cho biết chi phí vận chuyển đang tăng lên do tình trạng thiếu dầu diesel buộc các nhà vận chuyển phải đi đường vòng hoặc đường vòng để đảm bảo nguồn nhiên liệu, làm tăng chi phí cho cả nhập khẩu và xuất khẩu.
“Chi phí vận chuyển tăng lên, khách mua cố gắng chuyển gánh nặng đó sang chúng tôi. Họ nói đó không phải lỗi của họ, nhưng đó cũng không phải lỗi của chúng tôi. Vậy mà chúng tôi lại bị yêu cầu gánh chịu những chi phí phát sinh như thế nào”, ông nói.
An ninh năng lượng đang nổi lên như một rủi ro chính. Ông Chowdhury cho biết các nhà chức trách đã đưa ra một thỏa thuận tạm thời cho phép các nhà máy tiếp cận nguồn cung dầu diesel hạn chế – chủ yếu được sử dụng để vận hành máy phát điện dự phòng – với một số cơ sở nhận được khoảng 500 lít khi xuất trình giấy chứng nhận, mặc dù nguồn cung vẫn khan hiếm.
Các mối nguy lơ lửng trong thời gian tới
Chính phủ Bangladesh nói họ có đủ nhiên liệu dự trữ khoảng một tháng. Tuy vậy áp lực đang gia tăng. Xe đang xếp hàng dài trước các trạm xăng, xăng dầu được phân phối hạn chế, mọi người đang thảo luận chuyển sang học trực tuyến và kéo dài thời gian nghỉ cuối tuần với giới văn phòng… Hiện giờ làm công sở đã được rút ngắn, trong khi các chợ và trung tâm mua sắm phải đóng cửa lúc 6 giờ chiều.
Sản xuất hàng may mặc hiện vẫn ổn định nhờ nguồn nguyên liệu thô đã được thu mua trước đó. Nhưng áp lực có thể gia tăng trong những tuần tới.
“Nếu có sự gián đoạn trong việc cung cấp nguyên liệu thô mới, thì tác động sẽ trở nên rõ ràng hơn”, ông Khan của BGMEA cho biết.
Về phía cầu, bức tranh khá phức tạp. Các nhà xuất khẩu cho biết chưa có đơn hàng nào bị hủy ngay lập tức tại các thị trường trọng điểm như Mỹ và châu Âu. Nhưng doanh nghiệp đang cảm thấy mối nguy lơ lửng sau nhiều tháng đơn hàng vẫn yếu. Trong khi đó, các thị trường mới nổi ở Trung Đông, trước đây được coi là khu vực tăng trưởng, đã bắt đầu cho thấy dấu hiệu bị ảnh hưởng.
“Trung Đông là một phân khúc mà chúng tôi đang cố gắng phát triển như một phần của chiến lược đa dạng hóa thị trường, nhưng thị trường này đã bị ảnh hưởng đáng kể. Nếu xung đột kéo dài, nhà mua hàng có thể trở nên thận trọng hơn”, ông Khan nói.
Ông Chowdhury cho biết nhu cầu đã giảm khoảng 25% trong tháng 3 vừa rồi so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là “tác động kép” giữa áp lực lạm phát ở thị trường xuất khẩu và gián đoạn thương mại do khủng hoảng Trung Đông.
“Khi lạm phát tăng, nhu cầu về hàng may mặc giảm. Người dân ưu tiên những nhu yếu phẩm như thực phẩm và chăm sóc sức khỏe, và quần áo trở nên ít quan trọng hơn”.
Chiến tranh là cú bồi tiếp theo những khó khăn của dệt may Bangladesh trong năm 2025, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thuế đối ứng cao với hàng Bangladesh cũng khép chặt hơn cửa vào thị trường Mỹ. Trong khi đó, hàng dệt may Bangladesh gặp cạnh tranh lớn hơn của các nước đối thủ trên thị trường châu Âu.
Theo Nikkei Asia, Reuters
Ricky Hồ / BSA Media
