- Singapore là xã hội siêu già với 21% dân số từ 65 tuổi.
- Singapore là thị trường lão khoa phát triển nhất Đông Nam Á, với hành lang pháp lý rõ ràng, nguồn vốn lớn, hạ tầng kỹ thuật số tốt.
- Singapore chiếm 55/140 công ty công nghệ chăm sóc người cao tuổi ở Đông Nam Á, theo Tracxn.
- https://bsamedia.vn/doanh-nghiep-nhat-khai-thac-nen-kinh-te-bac-trung-quoc/
- https://bsamedia.vn/khoang-trong-ti-do-tren-thi-truong-bat-dong-san-duong-lao-viet-nam/
Singapore đang đối đầu cuộc khủng hoảng dân số siêu già, với khoảng 21% dân số trên 65 tuổi. Đây cũng là thị trường công nghệ chăm sóc người cao tuổi hàng đầu ở Đông Nam Á. Robot hình người, thú cưng máy và cảm biến chuyển động tiên tiến nằm trong số các thiết bị đang được phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội già hóa.
Tuy vậy, các startup công nghệ lão khoa phải đối mặt với bài toán kinh doanh sống về gọi vốn, hiệu quả vận hành. Và hơn hết là tham vọng bước ra thị trường thế giới ngay từ ngày đầu.
Gánh nặng của xã hội siêu già?
Mới nhập viện, bà May Tong hào hứng với buổi vật lý trị liệu đầu tiên tại Bệnh viện Cộng đồng Outram. Mắc chứng viêm khớp dạng thấp nhiều năm, người phụ nữ 80 tuổi này đã quen với các bài tập tăng cường sức mạnh cánh tay . Tuy nhiên, “huấn luyện viên” lại là một trải nghiệm hoàn toàn mới. “Dexie” là một robot hình người hướng dẫn các buổi vật lý trị liệu và trò chơi để tương tác với người cao tuổi tại bệnh viện.
Dexie và robot “cộng sự” Daisy là sản phẩm của Dex-Lab, một công ty chuyên chế tạo robot giao tiếp hình người ứng dụng trong y tế, tập trung vào người cao tuổi. Đây là một trong số ít các công ty công nghệ Singapore mọc lên nhằm giải quyết nhu cầu chăm sóc người cao tuổi đang gia tăng của quốc gia này, đồng thời thâm nhập vào thị trường béo bở ngay tại nội địa và xa hơn nữa.
Năm 2026, Singapore trở thành một “xã hội siêu già” – nơi có hơn 21% công dân trên 65 tuổi. Nhưng Chính phủ đã chuẩn bị cho việc này từ lâu. Họ công bố chương trình Age Well SG vào tháng 11-2023, với khoản đầu tư 3,5 tỷ SGD (2,7 tỷ USD) trong vòng một thập niên.
Khoản tiền này hỗ trợ một loạt các sáng kiến, chẳng hạn như hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi tại nhà, và hơn 250 Trung tâm Lão hóa Năng động trên khắp cả nước chuyên tổ chức các hoạt động cộng đồng dành cho người cao tuổi.
Homage và Jaga-Me là hai nền tảng công nghệ chăm sóc phổ biến nhất. Đây là nơi giúp kết nối các chuyên gia chăm sóc với bệnh nhân cần hỗ trợ tại nhà. Người dân có thể đặt nhiều loại dịch vụ, từ các thủ thuật y tế như đặt ống tiêm thực quản cho đến hỗ trợ chuyên khoa như chăm sóc cuối đời hoặc điều trị chứng Parkinson.
Một lĩnh vực trọng tâm khác là giám sát và ngăn ngừa người già té ngã. Các startup như Soundeye và PreSAGE đã phát triển các thiết bị sử dụng cảm biến nhiệt LiDAR và laser, giúp phát hiện ý định rời khỏi giường của người bệnh cao tuổi nhanh và chính xác hơn. CEO Yeow Kee Tan của Soundeye giải thích họ tích hợp AI để nhận diện các tư thế cơ thể báo trước ý định chuyển động của người bệnh. Thiết bị sẽ tức thì gửi cảnh báo đến điều dưỡng.
Đa dạng mô hình chăm sóc người cao tuổi
Bà Neha Singh, đồng sáng lập nền tảng dữ liệu Tracxn, tin rằng hệ sinh thái công nghệ chăm sóc người cao tuổi của Singapore đang thay đổi nhanh chóng, với nhiều mô hình khác nhau.
Một trong những mô hình đó là Dex-Lab, ra đời từ sự hợp tác giữa Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) và nhà sản xuất phần mềm ứng dụng Nova Group của Malaysia. “Chúng tôi muốn phát triển một robot không chỉ để thực hiện nhiệm vụ, mà còn có thể gắn kết và tương tác tự nhiên với con người”, CEO Chee Ping Tan của Dex-Lab nói. Ông giải thích rằng robot Dexie và Daisy của startup được trang bị đặc biệt để can thiệp sa sút trí tuệ, thông qua các trò chơi nhận thức và tính năng trò chuyện bằng giọng nói với bệnh nhân qua AI tạo sinh (Gen AI).
“Singapore là thị trường lão khoa phát triển nhất Đông Nam Á. Singapore có hành lang pháp lý rõ ràng hơn, nguồn vốn sâu rộng hơn, hạ tầng kỹ thuật số tốt hơn. Hơn nữa, Chính phủ luôn xem vấn đề già hóa là chính sách quốc gia cấp thiết, chứ không phải chuyện từ từ hẵng tính”, theo bà Janice Chia, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành của Ageing Asia, tổ chức chuyên nghiên cứu nạn già hóa ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Sự phát triển của Singapore trong lĩnh vực này được phản ánh phần nào qua số lượng các công ty lão khoa nổi lên từ quốc gia này. Dữ liệu của Tracxn cho thấy, trong số 140 công ty đang hoạt động trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi tại Đông Nam Á, có tới 55 công ty đặt trụ sở tại Singapore. Bên ngoài Singapore, phần lớn các doanh nghiệp là những cơ sở hỗ trợ sinh hoạt, chỉ một số ít tập trung vào các giải pháp công nghệ. Chẳng hạn như Cloudnurse ở Thái Lan – cung cấp giải pháp quản lý hồ sơ cho bệnh viện, SmartPeep ở Malaysia – sản xuất cảm biến quang học giám sát bệnh nhân, và Aurelif ở Indonesia – nền tảng điều phối chăm sóc.
Chính phủ tích cực đầu tư
Tại Singapore, nguồn vốn của các cơ quan chính phủ đóng vai trò chính yếu. SEEDS Capital, nền tảng đầu tư của Ủy ban Phát triển Kinh tế Singapore, đã đầu tư vào nhiều startup lão khoa, bao gồm Homage và Articares. Homage đã huy động thành công tổng cộng 45 triệu SGD từ các nhà đầu tư như Temasek, DG Daiwa Ventures và East Ventures.
Các khoản tài trợ cũng đóng vai trò quan trọng. Ví dụ, Soundeye đã nhận được tài trợ từ hai tổ chức NUS Enterprise và DBS Foundation. Ngoài ra là khoản đầu tư từ hãng Toyo Kanetsu của Nhật Bản.
“Công nghệ chăm sóc người cao tuổi là một phân khúc nhỏ hơn trong bức tranh công nghệ y tế”, bà Jacqueline Chia, Phó Tổng giám đốc SEEDS Capital nhận định. “Ngành này có tiềm năng lâu dài, chủ yếu theo các xu hướng chăm sóc phòng ngừa và chăm sóc tại nhà”.
Nhà dưỡng lão mở cửa chào đón…
Các startup này đang thu hút sự quan tâm ngày càng lớn từ các cơ sở chăm sóc người cao tuổi tại Singapore. Chẳng hạn, tại viện dưỡng lão Lions Home, các robot giao tiếp xã hội đã được tích hợp vào hoạt động thường ngày của cư dân. Dexie dẫn dắt các buổi vật lý trị liệu và tương tác nhận thức mỗi ngày. Các cụ già cũng sử dụng các dòng robot nhỏ hơn của nước ngoài. Chẳng hạn, Kebbi là một robot tương tác tích hợp AI do Nuwa Robotics của Đài Loan sản xuất. Hoặc hơn chục chú chó máy và mèo máy của hãng Elephant Robotics của Trung Quốc…
Chuyên gia tư vấn chăm sóc bệnh nhân sa sút trí tuệ Prudence Chan tại Lions Home cho biết, việc tương tác với thú cưng máy giúp xoa dịu sự cô đơn ở người cao tuổi và có thể làm dịu bệnh nhân sa sút trí tuệ trong thời điểm hội chứng “bóng xế” (sundowning). Đây là một trạng thái lú lẫn và bồn chồn do mệt mỏi não bộ khi về chiều.
Mạng lưới Bệnh viện Cộng đồng Singhealth (SCH), đơn vị đang sử dụng Dexie tại các bệnh viện như Bệnh viện Cộng đồng Outram, đã đo lường tác động đối với bệnh nhân sa sút trí tuệ khi bắt đầu đưa robot vào sử dụng hồi đầu năm 2025. “Chúng tôi ghi nhận sự gia tăng 32% mức độ tương tác tích cực của bệnh nhân trong các buổi trị liệu, và 46% người tham gia cho thấy sự cải thiện về mặt nhận thức, đặc biệt là trong khả năng quét hình ảnh, sự tập trung và trí nhớ làm việc,” theo ông Bryan Han Weiyao, giám đốc dịch vụ chăm sóc sa sút trí tuệ và nhận thức của SCH.
Còn Vasanthi Ramalingam, trưởng bộ phận điều dưỡng tại chi nhánh Bishan của Lions Home ở Singapore nhận định các bệnh nhân sa sút trí tuệ rất được hưởng lợi từ các bài tập với Dexie.
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng cần sử dụng công nghệ để hỗ trợ việc chăm sóc, chứ không phải máy móc sẽ thay thế hoàn toàn con người. “Chăm sóc người già không phải là một công việc hấp dẫn, trong bối cảnh khan hiếm nhân lực. Robot sẽ giảm phần lớn khối lượng công việc lặp đi lặp lại hàng ngày của nhân viên chăm sóc, giúp họ có thời gian tập trung vào các tương tác có ý nghĩa hơn với các cụ”, ông Christopher Teo, phó CEO của Lions Home, chia sẻ.
Bệnh viện và các cơ sở dưỡng lão là khách hàng của các công ty bán thiết bị như robot và hệ thống giám sát té ngã. Tuy nhiên, các thiết bị dành cho người tiêu dùng cũng sắp xuất hiện. Soundeye đang thí điểm cho thuê hệ thống giám sát té ngã được gắn vào đèn trần tại nhà. Dex-Lab kỳ vọng robot của họ sẽ là bạn đồng hành cho người cao tuổi sống tại nhà trong 5-10 năm tới, dù vị CEO thừa nhận rằng họ sẽ cần đủ nguồn cầu để cân bằng lại bài toán giá cả.
Bài toán kinh doanh
CEO Basil Lui của August Global Partners, chuyên đầu tư vào lĩnh vực y tế tại châu Á, đánh giá về khả năng thu hút nguồn vốn tư nhân của các công ty công nghệ lão khoa: “Startup phải chứng minh được hiệu quả lâm sàng và kinh tế, bằng các dữ liệu chẩn đoán cụ thể giúp chủ động làm giảm tỷ lệ tái nhập viện hoặc chi phí chăm sóc dài hạn. Bên cạnh đó là khả năng nhân rộng các giải pháp xuyên biên giới trong toàn khu vực”.
Các startup dường như đang giữ bộ máy vận hành tinh gọn và hiệu quả, với quy mô nhóm nhỏ. Soundeye và Dex-Lab đều chỉ có khoảng 10-20 nhân viên, chủ yếu tập trung vào kỹ thuật phần mềm và R&D, trong khi khâu sản xuất được giao cho các nhà thầu bên ngoài.
Bà Singh cho biết bức tranh về doanh thu và lợi nhuận có sự phân hóa, và hầu hết các startup sẽ chỉ có thể sinh lời trong dài hạn. Dữ liệu của Tracxn cho thấy doanh thu năm 2024 của Homage đạt 10,2 triệu USD, và startup dự báo sẽ hòa vốn trong năm 2025. Doanh thu của Dex-Lab đạt khoảng 1 triệu USD vào năm 2025 nhưng chưa có lãi. Thành lập năm 2013, Soundeye cho biết doanh thu năm 2025 vượt mức 500.000 USD, nhưng không tiết lộ liệu đã có lãi hay chưa.
Tư duy vươn tầm quốc tế từ ngày đầu
Bà Singh từ Tracxn cho biết các nhà đầu tư tư nhân sẽ tìm kiếm những bằng chứng mạnh mẽ hơn về nhu cầu thương mại có khả năng mở rộng, thay vì chỉ dừng lại ở các dự án được chính phủ hỗ trợ.
Quy mô dân số nhỏ bé của Singapore đã thôi thúc các công ty công nghệ lão khoa tìm kiếm cơ hội mở rộng khắp châu Á, nhắm tới các nền kinh tế phát triển đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số và bài toán thiếu hụt nhân lực. “Dân số nhỏ của Singapore chính là trần giới hạn. Vì vậy, bất kỳ startup nào nghiêm túc trong lĩnh vực này đều phải có tư duy vươn tầm khu vực ngay từ ngày đầu tiên”, bà Chia nhận định.
Homage đã mở rộng sang Malaysia và Úc vài năm trước. Soundeye đang có khách hàng tại Nhật Bản và tìm hiểu thị trường Hồng Kông. Riêng Dex-Lab dự kiến sẽ thâm nhập Hồng Kông và Úc trong tương lai gần. Khả năng mở rộng xuyên biên giới cũng là chìa khóa để thu hút thêm sự quan tâm từ các nhà đầu tư tư nhân. Ông Lui cho rằng khả năng triển khai hệ thống công nghệ liền mạch trên nhiều thị trường mới nổi là yếu tố then chốt để các công ty vượt qua được giai đoạn gọi vốn ban đầu.
Bà Singh nhận định dân số già và cấu trúc gia đình thay đổi sẽ thúc đẩy công nghệ lão khoa Đông Nam Á tăng trưởng mạnh. Dù vậy, hệ sinh thái này mới ở giai đoạn sơ khai. Để bứt phá, ngành cần phát triển mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng và lộ trình hợp nhất rõ ràng nhằm thu hút giới đầu tư.
(Theo Nikkei Asia / Bài đã đăng trên Bản tin LBC tháng 7-2026)
Ricky Hồ / BSA Media
